Di kirmanckî û her di zaravayanê kurdî de presens îndîkatîv

Rastnuştişê kirmanckî ser o nê seranê peyînan de grûba xebate ya Vateyî karêke yo erjiyaye kena. La na xebate lazim o zaf hetan ra bêro xurtkerdişî.

Min waşt ke na nuşte de presens îndîkatîvê (demo nikayîn) hîrê zaravayanê (lehçeyan) biyarê tê ver û tê lewe ke ma bi asanî bivînin çi zey yewbînî yo û çi cê ra ciya yo.

Senîn yeno zanayene presens demo nikayîn o û îndîkatîv zî formê karî yo ke vano çi yo kar vano, rast o.

 Nimûneyî:

MESDER

Merdene                 Mirin                                                  Mirdin (Mrdn)

Ez mirena                           Ez dimirim                                                        Min demirim
Ti mirenî                             Tu dimirî                                                           To demirît
O mireno                            Ew dimire                                                          Ew demirêt
A mirena                             ————–                                                       —————-
Ma mirenê                         Em dimirin                                                       Ême demirîn
Şima mirenê                      Hûn dimirin                                                    Êwe demirin
Ê mirenê                            Ew dimirin                                                        Ewan demirin

 Kerdene                          Kirin                                                                Kirdin (Krdn)
Ez kena                              Ez dikim                                                            Min dekim
Ti kenî                                Tu dikî                                                               To dekît
O keno                               Ew dike                                                              Ew dekêt
A kena                                 ————                                                        ————-
Ma kenê                             Em dikin                                                          Êmê dekîn
Şima kenê                         Hûn dikin                                                        Êwe dekin
Ê kenê                                Ew dikin                                                           Ewan dikin 

Ke ma analîzê nê nimûneyan bikerin ma bi asanî vînenê ke partîkelê kesînî yê karî heme zaravayan de yenê peynî karî.
Partîkelê kesînî yê yewhûmareyî (sîngularîs)
1. -a               -im                -im
2. -î                -î                    -ît
3. -o/a           -e                   -êt 

Partîkelê kesînî yê zafhûmareyî (pluralîs)
1. -ê               -in                  -în
2. -ê               -in                  -in
3. -ê               -in                  -in 

Partîkelê karî yê demo nikayîn yanê verbal prefiks kirmanckî de beno verbal suffîks. Yanê kirmanckî no partîkel karî ra dima yeno labelê her di zaravayanê bînan de vernî karî de yê.

Ez mir-en-a                         Ez di-mir-im                        Min de-mir-im 

Her di karê ke ma cor de nuştî, kokê înan demo nikayîn de heme zaravayan de zey yewbîno yo, çi ciyabiyayene miyanterê înan de çiniyo.

Ez mir- en -a                       Ez di- mir-im                       Min de-mir-im

Ez k-en-a                             Ez di-k-im                            Min de-k-im

Kok: Mir û K yê hîrê zaravayan de zî. 

Not: Zaravayê cêrî de (soranî) vengê “i”yî esto la herfa “i”yî çiniya. Alfaba latînkî ma nê vengê bi herfa “i” nusnenê.

Çime:

1.Rastnuştişê kirmanckî (zazakî), Grûba Xebate ya Vateyî, weşanxaneyî Vateyî, Îstenbol 2005.

2. Kutçe Dilbilgisi (kurmancî), Bedixan, C. û Lescot, R, Doz Îstebol 1991, Çapê hîrêyin.

3. Notên dersa kurdî, Şakelî, F, unîversîteya Uppsala, 2009.

Robîn Rewşen

17ê temuze, 2010

Nivîsa ku we şand admin

Nivîsa wek hev

Etîket

Bi xwe re parvebike

Şiroveyekê binivîse